NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG NGỪA, ĐẤU TRANH, XỬ LÝ HOẠT ĐỘNG LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN TRONG TÌNH HÌNH MỚI.

Thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi

Thời gian qua, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản tiếp tục diễn biến phức tạp, có xu hướng lợi dụng mạnh mẽ không gian mạng, chuyển đổi số, thương mại điện tử, thanh toán trực tuyến và những sơ hở trong công tác quản lý để thực hiện hành vi phạm tội.

Theo Bộ Công an, các đối tượng sử dụng công nghệ cao ngày càng chuyên nghiệp, thường xuyên thay đổi phương thức, thủ đoạn, địa bàn hoạt động và khai thác các thành tựu khoa học, công nghệ mới để đối phó với cơ quan chức năng.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-TTg về nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, đấu tranh, xử lý hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong tình hình mới, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú trọng tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao kỹ năng nhận diện và phòng ngừa cho Nhân dân.

Thực tế cho thấy, các đối tượng lừa đảo thường đánh vào tâm lý chủ quan, lòng tham, sự thiếu hiểu biết hoặc trạng thái hoang mang của nạn nhân. Chúng có thể giả danh Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng, cơ quan thuế, cơ quan bảo hiểm hoặc cán bộ cơ quan nhà nước để đưa ra những thông tin giả nhằm gây áp lực, sau đó yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản, mã xác thực hoặc chuyển tiền.

Trên mạng xã hội, đối tượng có thể giả mạo người thân, bạn bè, doanh nghiệp, cửa hàng hoặc các trang thông tin có uy tín. Nhiều trường hợp sử dụng hình ảnh, giọng nói và thông tin cá nhân thu thập trên Internet để tạo dựng lòng tin. Khi nạn nhân mất cảnh giác, đối tượng nhanh chóng đưa ra yêu cầu chuyển tiền với lý do cấp bách.

Các hình thức lừa đảo thông qua mua bán trực tuyến, tuyển dụng việc làm, đầu tư, vay tiền, nhận quà, trúng thưởng, đặt phòng nghỉ dưỡng, thuê nhà, mua bán bất động sản hoặc làm thủ tục đất đai cũng diễn biến phức tạp. Bộ Công an đã cảnh báo nhiều vụ việc trong đó đối tượng sử dụng thông tin giả để yêu cầu nạn nhân đặt cọc thuê nhà, mua dịch vụ hoặc giao tiền trong các giao dịch liên quan đến tài sản có giá trị lớn.

Bốn nguyên tắc để người dân chủ động phòng ngừa:

Để hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân, người dân cần hình thành thói quen “chậm lại một bước để kiểm tra trước khi chuyển tiền”.

Trước hết, không tin ngay vào những thông tin chưa được kiểm chứng, đặc biệt là các cuộc gọi, tin nhắn thông báo trúng thưởng, nhận tiền, vi phạm pháp luật, tài khoản có vấn đề hoặc được hưởng một khoản lợi ích bất thường.

Thứ hai, không cung cấp thông tin bảo mật như mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin thẻ ngân hàng hoặc dữ liệu cá nhân cho người khác qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội. Không truy cập đường link không rõ nguồn gốc và không cài đặt ứng dụng theo yêu cầu của người lạ.

Thứ ba, xác minh độc lập trước mọi giao dịch. Nếu nhận được yêu cầu chuyển tiền từ người thân, bạn bè hoặc đối tác qua mạng xã hội, cần gọi trực tiếp bằng số điện thoại quen thuộc hoặc sử dụng phương thức liên hệ khác để kiểm tra. Đối với giao dịch mua bán, đầu tư, đất đai, vay vốn hoặc đặt cọc, cần kiểm tra kỹ chủ thể giao dịch, giấy tờ pháp lý, hợp đồng và nguồn gốc tài sản.

Thứ tư, kịp thời trình báo khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo. Người dân cần lưu giữ toàn bộ bằng chứng như tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, số tài khoản ngân hàng nhận tiền, nội dung giao dịch và chứng từ chuyển khoản; đồng thời thông báo ngay cho ngân hàng và cơ quan Công an để được hướng dẫn, xử lý.

Phòng ngừa từ cơ sở, đấu tranh từ sớm:

Công tác phòng, chống lừa đảo chiếm đoạt tài sản không chỉ là trách nhiệm của lực lượng Công an mà cần sự phối hợp của các cơ quan, đơn vị, tổ chức và toàn thể Nhân dân.

Theo Chỉ thị số 30/CT-TTg, các địa phương cần đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền, kịp thời cảnh báo phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới; chú trọng tuyên truyền phù hợp với từng lĩnh vực, địa bàn và nhóm đối tượng. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, nền tảng số, mạng xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo nhanh, rộng đến người dân.

Cùng với tuyên truyền, việc chủ động rà soát, khắc phục những sơ hở trong quản lý nhà nước ở các lĩnh vực có nguy cơ phát sinh lừa đảo như viễn thông, ngân hàng, trung gian thanh toán, thương mại điện tử, đất đai, đầu tư, chứng khoán, bảo hiểm, y tế, giáo dục, du lịch và việc làm cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Lực lượng Công an tiếp tục tăng cường nắm tình hình, tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm; chủ động điều tra, phát hiện, đấu tranh và xử lý nghiêm các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhất là các đường dây hoạt động có tổ chức, sử dụng công nghệ cao, trên không gian mạng và có yếu tố xuyên quốc gia.

Đồng thời, việc phối hợp giữa cơ quan chức năng với các doanh nghiệp viễn thông, Internet, ngân hàng, tổ chức tín dụng và đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán sẽ tiếp tục được tăng cường nhằm trao đổi thông tin, xác minh, cảnh báo, ngăn chặn và xử lý các giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật theo quy định.

Mỗi người dân là một “lá chắn” phòng, chống lừa đảo.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, mỗi người dân đều có thể trở thành mục tiêu của các thủ đoạn lừa đảo nếu thiếu cảnh giác. Vì vậy, cùng với sự vào cuộc của cơ quan chức năng, việc nâng cao “sức đề kháng” của cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Người dân cần chủ động cập nhật thông tin cảnh báo từ các cơ quan chức năng; thường xuyên nhắc nhở người thân, nhất là người cao tuổi, trẻ em và những người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ, về các thủ đoạn lừa đảo phổ biến.

Không vội tin - không vội chuyển tiền - không cung cấp thông tin bảo mật - luôn xác minh trước khi giao dịch là những nguyên tắc đơn giản nhưng thiết thực để bảo vệ tài sản của bản thân và gia đình.

Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn, người dân cần bình tĩnh dừng giao dịch, lưu giữ chứng cứ và nhanh chóng thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất. Mỗi thông tin được cung cấp kịp thời không chỉ giúp bảo vệ chính mình mà còn có thể góp phần ngăn chặn các đối tượng tiếp tục lừa đảo những người khác.

Chủ động phòng ngừa, tích cực tố giác tội phạm và phối hợp với lực lượng chức năng chính là trách nhiệm của mỗi người dân, góp phần xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, bảo vệ tài sản của Nhân dân và giữ vững an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.